Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Doldurulur ve Sorgulanır?

Trafik kazasından hemen sonra doldurulan ilk belge çoğu zaman kaza tespit tutanağı olur. Doğru doldurulmayan bir tutanak, kusur oranı ve tazminat sürecinde yıllarca sorun çıkarabilir. Bu yazıda tutanağın hangi kazalarda düzenlenebileceğini, nasıl doldurulacağını ve düzenlendikten sonra nasıl sorgulanacağını anlatıyoruz.

Kaza tespit tutanağı nedir?

Kaza tespit tutanağı, kazaya karışan sürücülerin kazanın nasıl olduğunu birlikte kayda geçirdiği ve imzaladığı formdur. Tutanak sigorta şirketlerine iletilir; kusur oranının belirlenmesinde ve hasar ödemesinde ilk belge olarak kullanılır.

Hangi kazalarda tutanak düzenlenebilir?

Tutanak ile yetinmek için kazanın aşağıdaki şartların tamamını taşıması gerekir:

• Kazaya iki veya daha fazla araç karışmış ve en az birinde maddi hasar oluşmuştur.
• Yaralanma veya ölüm yoktur.
• Kamuya ait mal veya araç zarar görmemiştir.
• Tüm araçların geçerli zorunlu trafik sigortası vardır.
• Sürücüler ehliyetlidir ve alkol ya da uyuşturucu etkisinde değildir.
• Sürücüler kazanın oluş şekli konusunda anlaşmıştır.

Bu şartlardan biri eksikse polis (155) veya jandarma (156) çağrılmalıdır. Yaralanma varsa ayrıca ambulans (112) çağırın. Yaralanmalı ve ölümlü kazalarda düzenlenen kolluk tutanağı, hem ceza soruşturması hem de tazminat süreci için temel belgedir.

Kaza tespit tutanağı nasıl doldurulur?

1. Aracı güvenli yere çekin, dörtlü flaşörleri yakın ve üçgen reflektörü yerleştirin.
2. Fotoğraf çekin: Araçların kaza anındaki konumunu, hasarları, plakaları ve yol işaretlerini görüntüleyin. Araçları fotoğraftan önce yerinden oynatmayın; trafiği tehlikeye atıyorsa konumu işaretleyip sonra çekin.
3. Sürücü ve araç bilgilerini yazın: Ad soyad, kimlik, ehliyet, plaka, ruhsat ve poliçe bilgileri.
4. Kaza yerini, tarihi ve saati yazın; varsa tanık bilgilerini ekleyin.
5. Krokiyi çizin: Araçları A ve B olarak işaretleyin, yolların yönünü ve çarpışma noktasını gösterin.
6. Kaza şekline ilişkin kutuları işaretleyin ve gerekiyorsa açıklama ekleyin. Emin olmadığınız bir ifadeyi imzalamayın.
7. Tüm sürücüler imzalar. İmzasız tutanak geçerli sayılmaz.

E-Devlet ve mobil tutanak

Kâğıt form yanınızda yoksa tutanağı e-Devlet uygulamasındaki “Kaza Tutanağı” hizmetiyle dijital olarak düzenleyebilirsiniz. İki aşamalı kimlik doğrulamanın açık olması gerekir. Ruhsat bilgilerini girer, kaza senaryosunu seçer, fotoğrafları ve sigorta bilgilerini ekleyip kaydedersiniz; karşı sürücü de aynı tutanağa katılır. Kayıt tamamlandığında bilgiler Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemine işlenir. Bazı sigorta şirketlerinin mobil uygulamaları ve SBM çağrı merkezi üzerinden de tutanak düzenlenebilmektedir.

Alkol, yaralanma, sigortasız araç, kamu aracı veya ehliyetsiz sürücü bulunan kazalarda dijital tutanak da kullanılamaz.

Kaza tespit tutanağı tutulamazsa ne yapılır?

• Taraflar anlaşamıyorsa: Polis (155) veya jandarma (156) çağrılır; kolluk olay yerinde tespit yapar.
• Karşı taraf kaçtıysa: Plaka, araç rengi ve tanıklar not edilir, durum kolluğa bildirilir.
• Tutanak tutmadan ayrıldıysanız: Sonradan karşı tarafla birlikte tutanak düzenlemek çoğu zaman mümkün olmaz. Bu yüzden olay yerinden tutanak veya kolluk kaydı olmadan ayrılmayın.
• Yanınızda kâğıt form yoksa: e-Devlet veya mobil tutanak kullanılabilir.

Tutanak sonrası ne yapılmalı?

• Tutanağın bir nüshasını saklayın, fotoğrafını çekin.
• Kazayı sigorta şirketinize kısa sürede, genel olarak 5 iş günü içinde bildirin; hasar için kaskonuz varsa kasko şirketine, karşı tarafın kusurunu istiyorsanız karşı aracın trafik sigortacısına başvurun.
• Araç tamiri, fotoğraflar ve ekspertiz raporunu saklayın.

Kaza tespit tutanağı sorgulama

Düzenlenen tutanağın sisteme işlenip işlenmediğini ve kusur oranını iki yoldan öğrenebilirsiniz:

• e-Devlet: “Özel Sigortalarım” sayfasında araçlarınıza ait tutanaklar, kusur oranları ve ekspertiz raporları görüntülenir. Buradaki bilgi bilgilendirme amaçlıdır, resmî belge değildir.
• SBM web sitesi: “Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ve İtiraz” ekranında plaka ile birlikte kimlik veya vergi numarası girilerek sorgulama yapılır.

Hangi durumlarda sürücü tam kusurlu sayılır?

Kaza tespit tutanağında aşağıdaki durumlardan birini işaretleyen sürücü, uygulamada genellikle asli ve tam kusurlu kabul edilir:

• Kırmızı ışıkta veya “dur” işaretinde durmadan geçmek
• Arkadan çarpmak (takip mesafesini korumamak)
• Karşı şeride geçmek veya girilmez işaretli yola girmek
• Kavşakta geçiş önceliğine uymamak
• Park halindeki araca çarpmak

Diğer sürücünün de kurala aykırı bir hareketi varsa veya kaza teknik bir arızadan kaynaklanmışsa oran değişebilir. Bu nedenle krokide ve açıklama bölümünde karşı tarafın hareketini de eksiksiz yazın.

Kusur oranına itiraz

Sigorta şirketinin veya SBM’nin belirlediği kusur oranını yanlış buluyorsanız itiraz edebilirsiniz. Kamera kaydı, tanık ifadesi, fotoğraf ve kroki gibi yeni deliller itirazı güçlendirir. Anlaşmazlık sürerse Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme yolu açıktır. Kusur oranının belirlenmesini ayrı bir yazıda ele alacağız.

Yaralanmalı kazalarda tutanak yetmez

Yaralanmalı bir kazada tek taraflı veya anlaşmalı tutanak yeterli değildir. Kolluk tutanağı, hastane kayıtları ve adli tıp raporu birlikte tazminat dosyasının temelini oluşturur. Tazminatın hangi kalemlerden oluştuğunu Trafik kazası tazminatı nasıl hesaplanır? yazımızda bulabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Kaza tutanağı örneği veya PDF’i nereden bulunur?

Kâğıt tutanak formu sigorta şirketlerinden ve SBM’nin web sitesinden edinilebilir. Aracınızda bir adet bulundurmanız önerilir.

Karşı taraf tutanağı imzalamazsa ne olur?

İmza atılmazsa tutanak geçerli olmaz. Bu durumda kolluğu çağırın ve kolluk tutanağı düzenlenmesini isteyin.

Tutanağı sonradan değiştirebilir miyim?

İmzalanan tutanak değiştirilemez. Hata fark ederseniz sigorta şirketine ve SBM’ye durumu yazılı bildirin; kusur oranına itiraz yolunu kullanın.

Resmî kaynaklar

• Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM): kaza tespit tutanağı sorgulama, poliçe ve hasar kayıtları
• e-Devlet Kapısı: kaza tutanağı hizmeti ve özel sigorta kayıtları